Print this หน้า

ประวัติโรงเรียนเขมะสิริอนุสสรณ์

ประวัติโรงเรียนเขมะสิริอนุสสรณ์

kms_NEWเขมะสิริอนุสสรณ์ เป็นโรงเรียนเอกชนหญิงล้วน ตั้งอยู่ ณ เลขที่ 210 ถนนราชวิถี แขวงบางยี่ขัน เขตบางพลัด กรุงเทพมหานคร 10170 เขมะสิริอนุสสรณ์แปลว่า ระลึกถึงเกษมศรี มีเอกลักษณ์ของโรงเรียนแต่เดิมตั้งอยู่ในบริเวณวังพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเกษมศรีศุภโยค กรมหมื่นทิวากรวงศ์ประวัติ (วังสามเสน) เลขที่ 3 ถนนขาว สามเสน เขตดุสิต กรุงเทพมหานคร ติดวัดราชผาติการาม ด้านตะวันออก

ติดถนนขาว สามเสน ด้านตะวันตกจดแม่น้ำเจ้าพระยา ชื่อโรงเรียนนั้นตั้งตามพระนามเดิมของพระเจ้าบรมวงศ์เธอกรมหมื่นทิวากรวงศ์ประวัติ เมื่อครั้งยังมิได้ทรงกรม ทรงพระนามว่าพระเจ้าน้องยาเธอพระองค์เจ้าเกษมศรีศุภโยค หรือในภาษามคธว่า “เขมสิริศุภโยโค” คำว่า “เกษมศรี” ต่อมาเป็นราชสกุลในสายสกุลของพระองค์ท่าน จึงเป็นต้นกำเนิดแห่งนาม โรงเรียนเขมะสิริอนุสสรณ์ แปลว่า ระลึกถึงเกษมศรี

หม่อมเจ้าพูนศรีเกษม เกษมศรี และหม่อมเจ้าหญิงศุขศรีสมร เกษมศรี ผู้ทรงก่อตั้งโรงเรียน

ทรงปรารถนาจะตั้งโรงเรียนขึ้นในวังแบบโรงเรียนราษฎร์ ( Public School) ในประเทศอังกฤษ ดังที่ได้ทอดพระเนตรเมื่อคราวเสด็จพร้อมกับ หม่อมเจ้าพูนศรีเกษม เกษมศรี โดยได้รับพระราชทานทุนส่วนพระองค์จาก สมเด็จพระมหิตลาธิเบศรอดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก จึงทรงดำริจะสนองพระมหากรุณาธิคุณ โดยจัดตั้งโรงเรียนขึ้นเป็นทานมัยกับทั้งให้การศึกษาอย่างกว้างขวางตามอุดมคติแห่งพระองค์ท่านที่ทรงโปรดการศึกษายิ่งกว่าสิ่งใด จึงตกลงพระทัยจัดตำหนักหลังหนึ่งใช้เป็นสถานที่เล่าเรียนขึ้นเป็นครั้งแรก

ใช้ชื่อโรงเรียนว่า “โรงเรียนเขมะสิริอนุสสรณ์” อักษรย่อว่า “ข.ส.” เพื่อเฉลิแพระนามของเสด็จพ่อ โดยมุ่งส่งเสริมการศึกษาให้แก่กุลบุตร กุลธิดาในสมัยนั้น

IMG3_0002_NEWโรงเรียนเขมะสิริอนุสสรณ์เปิดทำการสอน เมื่อ วันที่ 1 กันยายน พ.ศ. 2475 มีนักเรียนทั้งชายและหญิงรวมทั้งสิ้น 26 คน ได้แก่ ชั้นมูล (อนุบาล) มี 18 คน ประถมหนึ่งมี 5 คน ประถมสองมี 3 คน มีครูผู้ร่วมงาน 6 คน คือ

1. หม่อมเจ้าศุขศรีสมร เกษมศรี เจ้าของ ผู้จัดการ และครูใหญ่

2. หม่อมราชวงศ์หญิงจิตรเกษม เกษมศรี ครูน้อย

3. หม่อมราชวงศ์หญิงศรีสะอาด เกษมศรี ครูน้อย

4. หม่อมราชวงศ์หญิงทมยันตี เกษมศรี ครูน้อย

5. นางสาวถมยา สวยสุข ครูน้อย

6. นางสาวพิสมัย ศีลพร ครูน้อย

อัตราค่าเล่าเรียน ชั้นประถมเก็บเดือนละ 1 บาท

ต่อมากิจการโรงเรียนเจริญขึ้นจึงต้องสร้างอาคารเรียนเพิ่มเติม และขยายชั้นเรียนตามลำดับดังนี้คือ

พ.ศ. 2475 เปิดสอนชั้นมูล ถึง มัธยมปีที่ 3

พ.ศ. 2476 เปิดสอนชั้นมูล ถึง มัธยมปีที่ 4

พ.ศ. 2477 เปิดสอนชั้นมูล ถึง มัธยมปีที่ 5

พ.ศ. 2478 เปิดสอนชั้นมูล ถึง มัธยมปีที่ 6

ชั้นมัธยม รับเฉพาะสตรี ส่วนชั้นประถม 1-4 รับเฉพาะนักเรียนชายเรียนด้วย

kms_0001_NEWโรงเรียนเขมะสิริอนุสสรณ์นอกจากจะเปิดสอนแปนกสามัญแล้ว ยังได้เปิดสอนการเรียน การช่างและการครัว เป็นแผนกพิเศษในกิจการแม่บ้านแม่เรือนว่าด้วยวิชาตัดเย็บเสื้อผ้า การจัดบ้าน และวิชาเกี่ยวกับอาหาร ถึงกับเช่าร้านเยื้องศาลาเฉลิมกรุง ชั้นบนเปิดเป็นร้านตัดเสื้อ ชั้นล่างขายอาหารชื่อร้าน “สุรัสน์” แปลว่ารสนิยมที่ดี เพื่อให้ศิษย์การเรือนมีโอกาสฝึกหัด แต่การทำงานสองฝักสองฝ่ายเป็นภาระหนักเกินไป

จึงต้องหยุดกิจการไป

ปี พ.ศ. 2480 กระทรวงธรรมการย้ายสถานที่และเปลี่ยนเป็นกระทรวงศึกษาธิการ จึงต้องขึ้นทะเบียนโรงเรียนใหม่ เมื่อวันที่ 24 กันยายน 2480 ในปีนี้เริ่มเปิดรับนักเรียนประจำ หรือนักเรียนกินนอนขึ้นอีกแผนกหนึ่ง ทรงวางแผนและบริหารงานอย่างมีระเบียบ เช่น

 

IMG3_NEWปี พ.ศ. 2482

1. แผนกมูลศึกษา เล่าเรียนอักขรสมัยเบื้องต้นประกอบกับเครื่องใช้กินเตอร์กาเท่น

2. แผนกสามัญศึกษา ชั้นประถม 1 ถึงมัธยม 6 ในชั้นประถมสอนตามหลักสูตรพิเศษเช่นเดียวกันกับภาษาไทย ตั้งแต่ประถม 1 ตลอดประถม 4 ชั้นมัธยมศึกษาสอนตามหลักสูตรกระทรวงศึกษาธิการ เหมือนโรงเรียนรัฐบาล แต่สอนภาษาอังกฤษมากกว่า

3. แผนกวิชาสามัญศึกษา เรียนวิชาอาชีพครูในโรงเรียนฝึกหัดครูประถม ตามหลักสูตรครูประถมของกระทรวงศึกษาธิการ

ผู้สมัครเข้าเรียนฝึกหัดครูประถมนั้น จะต้องสอบไล่ 2 ประโยคมัธยม (ม.4 ปัจจุบัน) และมีอายุไม่

ต่ำกว่า 15 ปีบริบูรณ์

ปี พ.ศ. 2582 นี้ โรงเรียนได้ส่งนักเรียนชั้นประโยค เข้าสมทบสอบไล่กับนักเรียนโรงเรียนรัฐบาล ปรากฏผลว่าสอบไล่ได้ยกชั้นทุกชั้น ชั้นมัธยมปีที่ 6 นักเรียนจำนวน 25 คน ได้สมัครเข้าสอบคัดเลือกเข้าเรียนต่อโรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา 14 คน สอบได้ 12 คน

ปี พ.ศ. 2483 โรงเรียนได้รับรองวิทยฐานะเทียบเท่าโรงเรียนรัฐบาล และได้เงินอุดหนุนตามระเบียบ

 

ปี พ.ศ. 2487 หม่อมเจ้าหญิงศุขศรีสมร เกษมศรี สิ้นชีพิตักษัย เมื่อวันที่ 16 ธันวาคม 2487

หม่อมเจ้าพูนศรีเกษม เกษมศรี ทรงรับตำแหน่งเจ้าของโรงเรียน ด้วยทรงดำริว่าเป็นโรงเรียนสตรี

จึงทรงแต่งตั้ง นางสาวเภา รงควานิช รับตำแหน่งครูใหญ่ และ หม่อมราชวงศ์จิตรเกษม อินทรครรชิต

เป็นผู้จัดการ ตั้งแต่บัดนั้นมา

IMG3_0003_NEWผลการเรียนของนักเรียนดีเด่นและสอบไล่ได้ยกชั้น มีนักเรียนที่ได้คะแนนเยี่ยม มีชื่อติดประกาศของกระทรวงศึกษาธิการอยู่เสมอ

ปี พ.ศ. 2504 หม่อมเจ้าพูนศรีเกษม เกษมศรี ทรงโอนกิจการด้านเจ้าของโรงเรียนประทานแก่ธิดา คือ หม่อมราชวงศ์ทอร์ศรี (เกษมศรี) คงจำเนียร แต่ยังทรงดำรงตำแหน่งครูใหญ่และผู้จัดการจวบจนถึง

ชีพิตักษัยเมื่อวันที่ 25 กันยายน 2506

ปี พ.ศ. 2506 หม่อมราชวงศ์ทอร์ศรี (เกษมศรี) คงจำเนียร เข้ารับตำแหน่งเจ้าของและผู้จัดการโรงเรียน ได้แต่งตั้ง นางสาวกัลยาณี จักษุรักษ์ ธิดา หม่อมราชวงศ์ทมยันตี จักษุรักษ์ รับตำแหน่งอาจารย์ใหญ่สืบมาจนถึงปัจจุบัน และได้แต่งตั้งครูหลายท่านให้เป็นคณะกรรมการดำเนินงานโรงเรียนด้วย

ปี พ.ศ. 2510 เนื่องจากสถานที่โรงเรียนเดิมคับแคบและอาคารเรียนเป็นเรือนไม้ทรุดโทรม จำนวนนักเรียนก็เพิ่มมากขึ้น หม่อมราชวงศ์ทอร์ศรี (เกษมศรี) คงจำเนียรจึงได้ย้ายสถานที่ตั้งมายังที่ปัจจุบันนี้ ปลูกสร้างเป็นอาคารเรียน 4 ชั้น 2 หลัง และอาคารพูนศรีเกษม (ตึกอำนวยการ) ติดกับเรือนนอนนักเรียนประจำ 3 ชั้น เปิดดำเนินการตั้งแต่ต้นปีการศึกษา 2510 และได้ให้ยกเลิกนักเรียนชายซึ่งเคยมีมาแต่เดิมในชั้นประถม 1- 4

เหลือเพียงนักเรียนหญิงล้วน

khema003ปี พ.ศ.2513 ได้ชะลอตำหนักที่ท่านอาจารย์ทั้งสองพระองค์เคยประทับ คือ “เรือนทูลกระหม่อมมหิดลประธาน” จากโรงเรียนเดิมมาดัดแปลงเป็นห้องสมุด ทุกอย่างคงไว้ในสภาพเดิม เพียงแต่รื้อฝาห้องต่าง ๆ ออกเท่านั้น

ในปี พ.ศ. 2525 ซึ่งเป็นปีที่โรงเรียนดำเนินกิจการมาครบ 50 ปี บรรดาครู อาจารย์ ศิษย์เก่าศิษย์ปัจจุบัน และผู้ปกครองได้พร้อมใจกันสร้างอาคาร “ศุขศรีสมร” เพื่อใช้เป็นหอประชุมและอาคารอเนกประสงค์ขึ้น โดยกราบบังคมทูลเชิญ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จมาทรงเป็นประธานวางศิลาฤกษ์ เมื่อวันที่ 14 พฤศจิกายน 2525 และได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ เสด็จพระราชดำเนินมาทรงทำพิธีเปิดเมื่อวันอาทิตย์ที่ 25ตุลาคม 2530

ในปี พ.ศ. 2535ซึ่งเป็นปีที่โรงเรียนดำเนินกิจการมาครบ 60 ปี โรงเรียนได้ร่วมกับศิษย์เก่า และศิษย์ปัจจุบันจัดงานฉลองในวันที่ 2 – 4 พฤศจิกายน 2535 โดยกราบบังคมทูลเชิญสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ

สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินมาทรงเป็นประธานในวันอังคาที่ 3 พฤศจิกายน 2535 ในปีเดียวกันนี้ได้สร้าง “อาคารอนุสรณ์ เขมะสิริ 60 ปี” ซึ่งเป็นอาคาร 5 ชั้นข้างเรือนทูลกระหม่อมมหิดลประทาน

ใช้เป็นห้องสมุด และห้องกิจกรรมต่าง ๆ เมื่อ หม่อมราชวงศ์ทอร์ศรี (เกษมศรี) คงจำเนียร ถึงแก่อนิจกรรม เมื่อวันศุกร์ที่ 21 พฤษภาคม 2542 นายสมบัติ คงจำเนียน ได้ดำเนินการต่อมาจนถึงแก่กรรมเมื่อวันอังคาร

ที่ 2 พฤศจิกายน 2547ปัจจุบัน ผู้ดำนินการบริหารโรงเรียนต่อมาคือทายาท นายสมบัติ และหม่อมราชวงศ์ทอร์ศรี (เกษมศรี) คงจำเนียรได้แก่

นายเผ่าเกษม คงจำเนียน ผู้ช่วยผู้จัดการ

นางเปรมอนงค์ รัตนะสาขา ผู้จัดการ

นางจงศรีสมร รุจิเทศ ผู้ช่วยผู้จัดการ

นายศุภโยค คงจำเนียน ผู้รับใยอนุญาต

 

 

 

IMG3_0001_NEWเอกลักษณ์โรงเรียน : รักประเพณี มีมรรยาทงาม

ปรัชญาของโรงเรียน : นักเรียนจะดีเพราะมีวัฒนธรรม นักเรียนจะเป็นผู้นำเพราะมีความรู้

สีประจำของโรงเรียน : น้ำเงิน – แดง

สีนำเงินเป็นสีประจำวันศุกร์ (อนุโลมมาจากสีฟ้า) ซึ่งเป็นวันประสูติ ของหม่อมเจ้าหญิงศุขศรีสมร เกษมศรี

สีแดงเป็นสีประจำวันอาทิตย์ เป็นวันประสูติของหม่อมเจ้าพูนศรีเกษม เกษมศรี

ดอกไม้ประจำโรงเรียน : ดอกเฟื่องฟ้า

 

Permanent link to this article: http://www.khemasirialumni.org/?page_id=8